(The Turkish Post) – 2025 yılının son günlerinde ekonomik darboğaz ve döviz krizine tepki olarak Tahran Büyük Çarşı’da esnafın başlattığı eylemler, İran tarihinin en kanlı toplumsal olaylarından birine dönüştü. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), doğrulanan yeni vakalarla birlikte trajedinin boyutlarını güncelledi.
ÖLÜ SAYISI ARTIYOR
HRANA’nın yayımladığı son rapora göre, protestoların başladığı 28 Aralık’tan bu yana yaşanan can kaybı ve tutuklama sayıları şu şekilde gerçekleşti:
Bir önceki gün 3 bin 308 olarak açıklanan ölü sayısı, yeni teyit edilen vakalarla birlikte 3 bin 919’a ulaştı.
Gösterilerle bağlantılı olarak ülke genelinde 24 bin 669 kişinin alıkonulduğu bildirildi.
Ocak ayının ilk haftasında Tahran’da şiddetlenen çatışmaların ardından getirilen internet kısıtlamaları, bilgi akışını zorlaştırsa da son günlerde erişimin kısmen açılmasıyla sahadan daha fazla veri gelmeye başladığı belirtiliyor.
HAMANEY’DEN “İSRAİL VE ABD BAĞLANTILI GRUPLAR ÖLDÜRDÜ” İDDİASI
İran yönetimi, protestoları “ekonomik taleplerin ötesinde bir güvenlik tehdidi” olarak nitelendiriyor. İran Lideri Ayetullah Ali Hamaney, 17 Ocak’ta yaptığı açıklamada olaylara ilişkin sert bir suçlamada bulundu:
“İsrail ve ABD ile bağlantılı odaklar büyük bir sabotaj yürüterek kamu mallarına hasar vermiş ve birkaç bin insanımızı katletmiştir.”
Tahranlı yetkililer henüz resmi bir ölü sayısı paylaşmazken, yalnızca “terör örgütleriyle bağlantılı ve provokatör” olduğu iddia edilen 3 bin kişinin gözaltına alındığını doğrulamış durumda.
KRİZİN NEDENİ EKONOMİK ÇÖKÜŞ
Protestoların fitilini ateşleyen ana unsur, İran Riyali’nin döviz karşısında yaşadığı tarihi değer kaybı oldu.
Başkentteki çarşı esnafının dükkan kapatma eylemiyle başlayan süreç, kısa sürede orta sınıfın ve dar gelirlilerin katılımıyla hükümet karşıtı bir harekete evrildi.
Hükümetin interneti kesme hamlesi, gösterilerin koordinasyonunu zayıflatmayı amaçlasa da uluslararası toplumda “bilgi karartma” tepkilerine yol açtı.
