(The Turkish Post) – Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın her evlilikten en az 3 çocuk beklediğini açıklamasına rağmen doğurganlık hızı, Türkiye tarihin en düşük seviyesine geriledi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, ülkede doğurganlık hızının 1,51 ile tarihin en düşük seviyesine gerilediğini belirtti.
Yılmaz, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ndeki Nüfus Politikaları Kurulunun ilk toplantısına başkanlık etti. Toplantının açılışında yaptığı konuşmada doğurganlık oranlarının düşüklüğüne vurgu yapan Yılmaz, “Doğum izinlerinden kreş ve bakım süreçlerinin desteklenmesine, doğum yardımlarından esnek ve uzaktan çalışmaya varıncaya kadar birçok başlığı bu kurulumuzda değerlendireceğiz, ele alacağız.” dedi. Yılmaz, nüfus politikalarının, sadece demografik bir hedef değil, ülkenin geleceğine yön verecek stratejik bir konu olduğunu söyledi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla 25 Aralık 2024’te oluşturulan Nüfus Politikaları Kurulunun hızla çalışmalarına başladığını, Kurulun Adalet, Aile ve Sosyal Hizmetler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Gençlik ve Spor, Hazine ve Maliye, İçişleri, Milli Eğitim ve Sağlık Bakanlarının yanı sıra Diyanet İşleri Başkanı, İletişim Başkanı, Strateji ve Bütçe Başkanı ile Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlarından oluştuğunu belirten Yılmaz, Kurul çalışmalarına, gündeme göre ilgili diğer bakanlar, kamu görevlileri, özel sektör temsilcileri, akademisyenler, meslek kuruluşları, sendikalar ve sivil toplum kuruluşlarının da davet edilebileceğini ifade etti.
Yılmaz, Kurulu en az 6 ayda bir toplayacaklarını ve gelişmeleri takip ederek politikalarını ve eylemlerini güncelleyeceklerini kaydetti. Güçlü bir toplumun temelinin aile kurumu ile genç ve nitelikli bir nüfus yapısına dayanması gerektiğini vurgulayan Yılmaz, Cumhuriyet’in ilanından sonra doğurganlığı artırmaya yönelik politikalar benimsendiğini ancak 1960 darbesinden sonra Türkiye’de doğurganlığı artırmaya yönelik politikaların terk edildiğini ve nüfusu kontrol altına almayı hedefleyen doğum oranlarını azaltıcı politikalara geçildiğini anımsattı.
Yılmaz, 1980 darbesi sonrasında ise “en fazla iki çocuk politikası” ile doğurganlığın azaltılmasının hedeflendiğini söyledi.
Mevcut verilerin ekonomi, eğitim, sağlık ve sosyal hizmetler başta olmak üzere tüm sektörlere etki eden, edecek büyük çaplı bir dönüşüme işaret ettiğine dikkati çeken Yılmaz, 2009’dan itibaren Türkiye’de doğurganlık hızı ve nüfus artış hızında belirgin bir düşüş gözlemlendiği, 2001’de 2,38 çocuk olan doğurganlık hızının 2023’te 1,51’e düştüğünü ve bunun tarihin en düşük değeri olduğunu bildirdi.
Doğurganlığın, nüfusun yenilenme düzeyinde kritik eşik olan 2,1’in altında kaldığını vurgulayan Yılmaz, 2,1 eşiğinin üzerinde olan sadece 10 ilin kaldığını, 1,5 düzeyinin altında 51 ilin bulunduğunu ve toplam doğurganlık hızı 3’ün üzerindeki tek ilin Şanlıurfa olduğunu anlattı.
Yılmaz, Türkiye’nin yıllık nüfus artış hızında keskin bir düşüş yaşandığını ve bu oranın binde 1,1’e gerilediğini, 2023’te kaba doğum hızının ise binde 11,2 olarak gerçekleştiğini, çocuk ve genç nüfusun azalırken 65 yaş ve üstü yaşlı nüfus oranının 2023’te ilk defa yüzde 10’u aştığını bildirdi.
Evlenme oranlarının ve doğurganlık hızının azalmasına karşın boşanma oranlarının, ilk evlenme ve ilk anne olma yaşlarının, tek ebeveynli aile sayısının, yalnız yaşayan bireylerin ve yaşlı nüfus oranının giderek arttığını aktaran Yılmaz, TÜİK verilerine göre, ortalama ilk evlenme yaşının erkeklerde 28, kadınlarda ise 26’ya yükseldiğini söyledi.
Yılmaz, TÜİK’in ana senaryosuna göre 2050’li yıllarda nüfusun tepe noktasının 93 milyon 775 bin olacağı, 2100’e gelindiğinde ise nüfusun azalarak 76 milyon 799 bin kişiye düşeceği bilgisini verdi.
