(The Turkish Post) – Norveç ordusunun askeri tatbikatta kullandığı Çin üretimi elektrikli otomobillerin, askerlerin hareketlerini ve askeri tesislere girişlerde kullanılan güvenlik kodlarını kaydettiği ortaya çıktı. Yaklaşık 5 bin askerin katıldığı tatbikatta kullanılan araçlardaki kayıtlar, personelin güzergâhlarını ve nerede ne kadar süre kaldığını da ortaya koydu. Askerler güvenlik riskini fark etmesine rağmen yeterli alternatif araç bulunamadığı için otomobilleri kullanmayı sürdürdü.
Kayıtlar tesadüfen ortaya çıktı
Norveç’in ekonomi gazetelerinden Dagens Næringsliv’in (DN) 8 Ekim tarihli haberine göre olay, eylül ayında düzenlenen “Øvelse Hovedstad” adlı askeri tatbikat sırasında yaşandı. Oslo ve çevresindeki kritik altyapının korunmasını amaçlayan tatbikata yaklaşık 5 bin İç Savunma Kuvvetleri askeri katıldı.
Tatbikatta kullanılmak üzere Hertz üzerinden kiralanan araçlardan en az ikisinin, Çinli Changan grubuna bağlı Deepal markasına ait olduğu belirlendi.
Tatbikata katılan Teğmen Fredrik Blanck, askerlerin araçların menülerini incelerken kendilerine daha önce bildirilmeyen kayıtlı görüntülerle karşılaştığını anlattı.
Askeri tesislerin şifreleri de görüntülere yansıdı
Araçların kayıtlarında yalnızca çevre görüntüleri yer almadı. Hangi askerlerin araçlara bindiği, personelin taşındığı güzergâhlar ve belirli noktalarda geçirilen süreler de kaydedildi.
Daha ciddi güvenlik endişesi yaratan ayrıntı ise askeri tesislerin girişlerinde kullanılan sayısal şifrelerin kameralara yansıması oldu. DN’nin görüştüğü iki ayrı kaynak, güvenlik kapılarında tuşlanan kodların görüntülerde yer aldığını doğruladı.
Teğmen Blanck, bu bilgilerin bir araya getirilmesi durumunda askeri faaliyetlerin işleyişine ilişkin hassas ayrıntıların ortaya çıkarılabileceği uyarısında bulundu.
Risk fark edildi ama araçlar kullanılmaya devam etti
Askerlerin kayıtları fark etmesinin ardından araçların kullanımı hemen durdurulmadı. Habere göre birlik, görevlerin sürdürülmesini sağlayacak yeterli sayıda alternatif araca sahip olmadığı için Çin üretimi otomobilleri tatbikatın geri kalanında da kullandı. Araçlar askeri tesislerin içinde de kullanılmaya devam etti.
Tatbikatın ardından askerlerin erişebildiği araçlardaki görüntü kayıtları silindi. Ancak verilerin yalnızca araçların hafızasında mı tutulduğu, yoksa başka sistemlere aktarılıp aktarılmadığı belirlenemedi.
Kayıtların Çin’e veya başka bir ülkeye aktarıldığına ilişkin doğrulanmış bir bulgu bulunmuyor.
350 milyon kronluk araç kiralama anlaşması gündemde
Olay, Norveç ordusunun araç kiralama sözleşmesini de tartışmaya açtı. Norveç Silahlı Kuvvetleri Lojistik Teşkilatı, Haziran 2024-Mayıs 2028 dönemini kapsayan ve azami değeri 350 milyon Norveç kronu olan bir çerçeve anlaşma imzaladı.
Sözleşmenin birincil tedarikçisi, Norveç’te Hertz markasını işleten First Rent A Car Norway. Şirketin ortaklık zinciri Çin merkezli Zhejiang Geely Holding Group’a kadar uzanıyor.
Norveç ordusu genel yasak düşünmüyor
Norveç Silahlı Kuvvetleri, modern otomobillerin veri toplama kapasitesinden kaynaklanan güvenlik risklerinin farkında olduğunu bildirdi. Ancak yetkililer, belirli ülkelerde üretilen araçların kullanımına genel yasak getirilmesini uygun bulmadıklarını açıkladı.
Araçların kamera, GPS, sensör, uzaktan erişim ve veri depolama sistemlerine ilişkin sözleşme koşulları ise ulusal güvenlik gerekçesiyle kamuoyuyla paylaşılmadı.
Skandal parlamentoya taşındı
Olayın ardından Norveç Parlamentosunda hükümete sorular yöneltildi. İlerleme Partisi Milletvekili Himanshu Gulati, 8 Ekim’de Savunma Bakanına yazılı soru önergesi vererek Çin üretimi kiralık araçların askeri görevlerde kullanılmasının güvenli olup olmadığının açıklanmasını istedi.
Muhafazakâr Parti Milletvekili Mahmoud Farahmand da araçlar kiralanmadan önce hangi güvenlik değerlendirmelerinin yapıldığını ve benzer otomobillerin başka askeri faaliyetlerde kullanılıp kullanılmadığını sordu.
