(The Turkish Post) – Çölyak, vücudun gluteni tolere edememesi ile ortaya çıkıyor. Glutensiz ürüne ulaşımda yaşanan zorluk ve glutensiz ürünlerin fiyatındaki artış hastalar için ciddi sorun oluyor. Hükümetin çölyaklılara verdiği 339 liralık ödenek 2011 yılından beri artmadı. Ancak 5 liralık makarna 70 liraya çıktı.
Günümüzde giderek yaygınlaşan çölyak hastalığının nedeni yiyeceklerin içinde bulunan gluten maddesi. Tek tedavi seçeneği ise ömür boyu glutenden uzak bir diyet. Lezzetli olan her gıdanın içinde gluten var. Başta buğday, yulaf, çavdar ve arpa olmak üzere birçok gıdada yer alıyor. Ayrıca kıvam artırıcı özelliği nedeniyle de pek çok ürünün içeriğine ekleniyor. Mayayı kabartıyor, yoğurda kıvam veriyor, ekmeğin bayatlamasını geciktiriyor, salçayı tokalaştırıyor, sakıza yapıştırıcı özelliğini veriyor. Sebepsiz yere şişkinlik, karın ağrısı, deri döküntüsü, mide bulantısı, kemik erimesi ya da gelişme geriliği… Birbirinden çok farklı olan bu belirtiler alakasız gibi dursalar da çölyak hastalığının habercisi. Bu şikâyetlerden birinin bile yaşanıyor olması mutlaka çölyak açısından değerlendirilmeyi gerektiriyor. Çünkü hastalar çoğu zaman belirtilerin hepsini bir arada yaşamıyor.
Çölyak hastalığına yol açan en önemli neden, pek çok yiyecekte bulunan gluten maddesinin vücut tarafından tolere edilememesi. Bu durum, basit bir kan tahlili ile anlaşılabiliyor. Kan tahlilinde bir takım antikorların pozitif çıkması durumunda ise bir sonraki aşama, endoskopi oluyor. Çölyak hastalığının kesin tanısı endoskopi sırasında alınan biyopsinin patolojiye gönderilmesi ile ortaya çıkıyor. Patoloji sonucunda çölyak hastası olduğu kesinleşen kişinin de tedavi için mutlaka glutensiz yaşama alışması gerekiyor.
156 BİN TANI ALAN ÇÖLYAK HASTASI VAR
Mehmet Tanrıseven Ankara Çölyak Derneği Başkanı. Kızı Berra Tanrıseven Çölyak hastası. Kızının hastalığının ortaya çıkması sonrasında hastalıkla tanışmış. Ankara Çölyak Derneği Başkanı Mehmet Tanrıseven, Türkiye’de 156 bin tanı alan çölyak hastası bulunduğunu belirtiyor. 800 bin kişinin ise tanı almadığını dile getiren Tanrıseven, hastalığın şu anda sadece diyet yoluyla tedavi edildiğini dile getiriyor.
2011’den beri çölyak hastaları devletten 339 lira ödenek aldığı bilgisini veren Tanrıseven, pahalılıktan dert yanıyor: “Yalnız 2015’ten beri glutensiz ürünlerin fiyatı 10 kat arttı. 5 liraya aldığımız makarna bugün 70 lira. Ürüne ulaşım konusunda, hijyen konusunda, çocuklar için okulda, iş yerinde, beslenme konusunda sıkıntılar var. Biz aslında ödenek istemiyoruz. Mesela Tarım Kredi Kooperatifleriyle anlaşılsa onlara talimat verilse, bizde ürünlerimizi oradan uygun alsak.”
AR-GE ŞART
Glutensiz ürünlerinin bu kadar pahalı olmasının altında hijyenik ortam zorunluluğunun yattığını kaydeden Tanrıseven, “Bu tür ürünlerde çapraz bulaşma dediğimiz bir şey var. Bundan dolayı normal bir üretim yerinde glutensiz ürün üretemezsiniz. Ayrı bir tesis kurmanız gerekiyor. Bir de bunun pazarlaması, dağıtımı var. Bunların hepsi ekstra bir maliyet gerektiriyor. Glutensiz ürünlerde Ar-Ge yapmanız gerekiyor. Bunun içince ciddi yatırımlar yapmanız gerekiyor. Bizim bir de mobil uygulamamız var. Çapraz bulaşma söz konusu olduğu için hangi ürün kullanılabilir hangi kullanılamaz bunları daha önce listeliyorduk. Bunların barkodlarını okutup bir mobil uygulama geliştirdik. Bu da dünyada bile sayılı bir uygulama. Alerjen bilgi sistemi oluşturduk.”
HASTALAR ÖDENEKLERİN ARTTIRILMASINI TALEP EDİYOR
Çölyak hastaları 339 lira ödenek ile sadece 5 kilo un alınabildiğini dile getirerek, şunları kaydediyor: “Sincan, Etimesgut, Altındağ gibi belediyeler yardım yapıyor. Bunun bütün belediyelerden yapılmasını talep ediyoruz. Makarnanın fiyatı 74 lira, ekmeğimiz 33 lira. Halk ekmeğin devreye girmesi bizi biraz rahatlattı. Çapraz bulaşma bizler için ciddi sıkıntı. Evde glutenli tüketim yapan birinden biri bulaşma sağlanabiliyor. Ekmeğimizi yanımızda taşıyoruz, çocuklarımızın okulda beslenmesi gibi bizim için ciddi sıkıntı oluşturuyor.”
