(The Turkish Post) – İzmir’deki Notion Antik Kenti’nde altın sikke dolu bir çömlek keşfedildi. Arkeologlar bu “çok büyük önem taşıyan” bulgunun, yaklaşık 2 bin 400 yıldır keşfedilmeyi beklediğini söylüyor.
ABD’deki Michigan Üniversitesi’ne bağlı bilim insanlarının liderliğini yürüttüğü araştırma ekibi, Sinop Üniversitesi’yle işbirliği yaptı ve antik kentteki kazı çalışmalarını Notion Arkeoloji Projesi adıyla yürütüyor.
Kültür Bakanlığı izniyle 2022’de başlayan çalışmalar kapsamında daha önce antik dönemlere ait çömlek parçaları gibi eserler çıkarılmıştı.
Michigan Üniversitesi bu hafta yaptığı açıklamada, Ahameniş veya Pers İmparatorluğu döneminden kalma altınlarla dolu bir çömlek bulunduğunu duyurdu. İzmir’in Menderes ilçesi sınırlarındaki Notion’daki çömleğin, Temmuz 2023’te çıkarıldığı belirtildi.
Antik kentte yer alan bir evdeki odanın köşesinde bulunan altın sikkelerin, MÖ 5. yüzyılın sonlarına ait olduğu düşünülüyor. Arkeologlar edindikleri diğer bulgulara dayanarak bu tarihe işaret ediyor. Persler, dareikos denen altın sikkeleri 6. yüzyılın sonundan, Büyük İskender tarafından fethedildikleri MÖ 334’e kadar basıyordu. Bu tarihten sonra İskender ve onu takip eden hükümdarlar, altın paraları eritip kendi yüzlerini taşıyan sikkeler üretmeye başladı. Bu nedenle dareikos örneklerine çok nadir rastlanıyor.
Altın sikkenin ön yüzünde (solda) bir elinde yay, diğerinde mızrak veya oka benzer bir silahla diz çökmüş birinin tasviri yer alıyor (Notion Arkeoloji Projesi/Michigan Üniversitesi)
Arkeologlar bulunan sikkelerin, Manisa’nın Salihli ilçesi sınırlarında yer alan Sardis Antik Kenti’nde basıldığını tahmin ediyor. Dareikosun temel kullanım alanlarından birinin paralı askerlere ödeme yapmak olduğunu düşünen araştırmacılar, Notion’da bulunan gömünün de böyle bir amacı olabileceğini söylüyor. Araştırmacılar tek bir dareikosun, bir askerin bir aylık maaşı olduğunu ifade ediyor.
Notion Arkeoloji Projesi Direktörü Dr. Christopher Ratté altın dolu çömleğin yerinden alınmamasının bir felakete işaret ettiği görüşünde. Arkeolog, “Hiç kimse bir sikke yığınını, özellikle de değerli metal sikkeleri, geri alma niyeti olmadan gömmez” diyerek şunları ekliyor: “Dolayısıyla böyle bir hazinenin korunmasını ancak çok vahim bir talihsizlik açıklayabilir.”
Dr. Ratté, çalışmalarda bir küp altın bulmayı beklemediklerini de ekliyor. Oxford Ünivesitesi’nden arkeolog Andrew Meadows, bildiği kadarıyla Anadolu’da bu türden başka bir definenin bulunmadığını söylüyor. Meadows yer almadığı araştırma hakkında “Bu çok büyük önem taşıyan bir bulgu” diyerek şöyle devam ediyor: “Definenin arkeolojik bağlamı, Ahameniş altın sikkelerinin kronolojisini hassas bir şekilde belirlememizi sağlayacak. Notion, MÖ 6. yüzyılda Ahameniş İmparatorluğu’nun yönetimindeydi. MÖ 5. yüzyılın başlarında bir süreliğine Perslerden ayrılan bölge, MÖ 4. yüzyılda tekrar Ahameniş topraklarına katılmıştı. Paches adlı Atinalı bir general, MÖ 427’de Pers yanlısı paralı askerlerden oluşan bir birliğe saldırarak onları öldürmüştü. Atina Uygarlığı’nın eline geçen Notion’daki Pers yanlıları sürülmüştü.”
Dr. Ratte bu olayın veya Atina ve Sparta arasında yapılan Peloponez Savaşı’nın (MÖ 431 – MÖ 404) Notion’da bulunan gömüyle alakalı olabileceğini söylüyor. Ancak altınların bu olaylarla hiçbir ilgisi olmayabileceğini de ekliyor.
Arkeologlar bölgedeki çalışmalarına devam ederken, altın sikkeler İzmir’deki Efes Müzesi’nde tutuluyor.
