(The Turkish Post) – EDA NUR SUNGUR / ÖZEL RÖPORTAJ
Türkiye’nin önemli tiyatro ve sinema sanatçılarından birisi Orhan Aydın. Ancak ünlü oyuncuyu son dönemde sinema ve dizi sahnelerinden göremiyoruz. Aydın’a göre bunun en önemli sebebi siyasi görüşü.
Ünlü sinema oyuncusu, özellikle son dönemde sinema sektöründe, siyasi iktidara yakın olanların ve onların mesajlarına destek veren sanatçıların başrollerde yer aldığına dikkat çekiyor.
Sanatçı Orhan Aydın, The Turkish Post’tan Eda Nur Sungur’a konuştu.
Aydın, 2023 Şubat ayında Türkiye’yi derinden sarsan depremde hayatını kaybeden kızı Eylem’in acısını hâlâ unutamadığının altını çiziyor. Kendisine yaşatılan kötülüğün üstesinden gelmek ve unutmak için de sahnelere çıktığını kaydediyor.
The Turkish Post okurlarını, Orhan Aydın’ın röportajının ilk bölümüyle baş başa bırakıyoruz…
Orhan Bey, öncelikle yeniden başınız sağolsun. Acınız tarifsiz… 6 Şubat 2023 Hatay depreminde kızınız Eylem Şafak Aydın’ı kaybettiniz. Bir baba olarak, kızınızı kaybetmenin acısını azaltmak için ne yapıyorsunuz?
Yaşamak şakaya gelmiyor. Ama zamanda büyük acılara çare olmuyor. Yüreğinizin orta yerinden bin alev parçası kopmuşsa daha da zor.
Acının dinmesini değil, bana yaşatılan kötülüğün üstesinden gelmenin tek yolu sahneye çıkmak oyunlarımı oynamak, bunun dışındaki hayat kahır.
ÜLKE BETONDAN TABUTLARA GÖMÜLDÜ
2023 depreminin üzerinden yaklaşık 2 koca yıl geçti. Size göre Türkiye, yeni depremlerde oluşacak hem maddi hem de can kaybını önlemek adına gerekli önlemleri aldı mı?
Asla. AKP’nin asla böyle bir önceliği yok. Ülke betondan tabutluklara gömüldü. Tüm yaşam alanlarımız beton, beton, beton.
KIZIMI ENKAZDAN ÇIKARMAK İÇİN 10 BİN TL PARA İSTEDİLER
Siz kızınız Eylem’i felaketin 6’ncı gününde, saatler süren bir çalışma sonucunda ulaştınız. O gün söylediğiniz, “Bekleyen vinçler bizlerden para istedi, saatliği 10 bin TL’ye pazarlık yaptılar” sözleri gündeme oturdu. Gerçekten sizin acınız üzerinden, şeytani bir pazarlık yapıldı mı?
Evet. Bunu birebir yaşadım. Yalnız da değildim. Canlarını enkaz altından çıkarmak için çaresizlik içinde çabalayan onlarca insan da bu vicdan ölümüne tanık.
ÇÜRÜME ADALETSİZLİĞİN KAYNAĞIDIR
Siz Türkiye’nin önemli aydınlarından birisisiniz. Türk toplumu hangi ara, bu kadar vicdanı ile cüzdanı arasına sıkışıp kaldı? Toplumu asrın felaketinde, bu kadar duyarsız yapan sizce nedir?
Çürüme, ahlaksızlığın kaynağıdır. Her şeyin ranta havale edildiği toplumlarda dahasını bile yaşar insan. Tıpkı bugünlerde olduğu gibi.
Yalan, talan, yolsuzluklar, din cambazlığı, kadın cinayetleri, çeteleşmeler, doğa katliamları ve elbette hepsinin beslendiği ana damar adaletsizlik.
Türkiye’de son yıllarda artan kutuplaşma hakkında ne düşünüyorsunuz? Bir sanatçı olarak bu kutuplaşmanın toplumda en çok hangi alanlara zarar verdiğini gözlemliyorsunuz?
Bu kötülüğün örgütlenmesinden çıkış; barışın, eşitlik ve özgürlüğün mücadelesini veren erdemli insanlığın işidir.
ÖRGÜTLENMİŞ CEHALET EN BÜYÜK DÜŞMANLIKTIR
Bir aydın olarak, demokrasi, hukuk devleti ve ifade özgürlüğü konularında gelinen durumu nasıl değerlendiriyorsunuz? Sizce Türk toplumunun duygularını ifade edememesinin temelinde yatan şey, korku mu yoksa duyarsızlık mı?
Örgütlenmiş cehalet en büyük düşmanlıktır. Bilimsel akıldan-sanattan uzaklaştırılmış, hurafelerle kuşatılarak akılları esir edilmiş toplumlarda düşünmek suçtur.
Herkes adına biri düşünür uygular, olmazsa zorbalıkla uygulatır. Ancak dünden bugüne uygarlıklar beşiği olmuş bu coğrafya, Şeyh Bedreddin, Pir Sultan, Karacaoğlan, Yunus ve binlerce aydınlanmacı insanlığın ve onların düşüncelerinin de boy attığı topraklardır.
Kötülüğe karşı iyilik günü gelir örgütlenir.
GEZİ PARKI EYLEMİ SONRASINDA YAPIMCILARA LİSTELER GİTTİ
Sanatçı Levent Üzümcü, verdiği bir mülakatta, “Yapımcılara listeler gidiyor, ismi olanlar piyasadan siliniyor” diyor. Sizce de devlet kanallarına, özel televizyonlara vs gibi yerlere “mimli” olanlarla ilgili listeler gidiyor mu?
Evet. Levent kardeşimin söyledikleri birebir doğrudur. Özellikle Gezi Direnişi sonrası bu yasakçı madrabazlık şah olmuştur.
POLİTİK KİMLİĞİMDEN DOLAYI SAKINCALIYIM
Siz bugüne kadar “Kertenkele, Karakol, Emret Komutanım, Adanalı, Yerden Yüksek” başta olmak üzere onlarca dizide ve “Barınak, Devrimden Sonra ve Hoşçakal Yarın” gibi önemli filmlerde oynadınız. Ancak son dönemde sinema ve dizi sektöründe pek sizi göremiyoruz. Bunun sebebi muhalif olmanız olabilir mi?
Sıraladıklarınızdan çok daha başka oynadığım yapımlar var. TRT’nin TRT olduğu zamanlardaki hemen hemen tüm edebiyat uyarlamaları, sonra Zeki Alasya-Metin Akpınar ile 11 yıl süren televizyon işleri. Sinemada 35’in üzerinde film.
Son süreçte 2 yıl önce Elif Ana ve yasaklanan Kazım Öz’ün ‘Oy’una Geldik’, ‘Bir Kar Tanesinin Ömrü’ gibi. Ama politik kimliğim bu ülkenin yapımcı-yönetmeni bazı beyler-hanımlar için sakıncalı.
SİYASİ İKTİDARA YAKIN OLANLAR BAŞROLLERDELER
Varsın olsun, böyle iyi. Onlar dönüp bir kendi yaptıklarına baksınlar birde bizlerin yaptıklarına. Vicdan çürümesi yaşamadılarsa utanırlar. Özellikle sinema sektöründe, siyasi iktidara yakın olanlar ve onların mesajlarına destek verenler, başrollerde yer alıyor. Size de muhalif olmamanız kaydıyla, açık bir kapı aralanmadı mı?
SANSÜR VE OTO-SANSÜR SANAT DÜŞMANLIĞIDIR
Orhan Bey, aydın bir sanatçı olarak, sanat camiasının kendine bir oto sansür uygulamadan hayatına devam ettiğini düşünür müsünüz?
“Sanatçılar siyasete karışmasın” söylemini nasıl yorumluyorsunuz? Bir sanatçı kamusal tartışmalarda ne kadar söz sahibi olmalıdır? Bir aydının görüşlerini açıkça beyan edememesi, öncelikle mesleğine ihanet olmaz mı?
Sanat siyasettir. Keşke siyaset de sanat gibi yapılsa. Gerisi lafazanlıktır.
SANATIN ÖNÜNDE KİMSE DURAMAZ
Toplumda giderek güçlenen otoriterleşme eğilimlerine karşı sanatsal mücadele nasıl bir rol oynayabilir?
Sanatın en temel görevi akıl zenginliği yaratması, umudu kuşanarak geleceği kurma tutkusuna yoldaşlık etmesidir. Bu yüzden değiştiricidir. Tüm insanlık tarihi boyunca hiçbir baskıcı rejim bunun önünde duramadı. Duramaz.
GEMİNİN SU ALDIĞINI HERKES BİLİYOR
Son dönemde tiyatrolar, konserler ve festivallerde yaşanan iptaller ve müdahaleler hakkında ne düşünüyorsunuz? Sizce siyasi iktidarın, kendisi dışındaki düşünceleri kısıtlama adımını gelecek adına nasıl yorumlamak gerekiyor?
“Herkes biliyor geminin su aldığını…”
Buradan çıkış yok ki… Gericiliğin ürettiği sanat ürünü denecek hiçbir “iş” yok. Olamaz.
Yasakçılık günü gelir, yasağı koyanın kapısına dayanır. Bu güneşin her gün yeniden doğuyor olması gibi bir gerçeklik.
