(The Turkish Post) – Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Nisan-Haziran 2024 dönemini kapsayan ikinci çeyrek ekonomik büyüme rakamlarını açıkladı. Türkiye ekonomisi 2024 yılının ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 2,5 büyüdü. Uzmanlar, bu oranı, bir önceki çeyrekteki yüzde 5,7’lik büyümeye göre önemli bir yavaşlama olarak değerlendiriyor.
SANAYİ SEKTÖRÜNDE DARALMA
Büyümedeki yavaşlamanın en önemli nedenlerinden biri, sanayi sektöründeki daralma. Özellikle küresel ekonomideki belirsizlikler ve yüksek faiz oranları, sanayi üretimini olumsuz etkiledi. Diğer hizmetler, inşaat ve tarım sektörleri ise büyümeye katkı sağlasa da, sanayinin zayıf performansı büyüme hızını düşürdü.
GSYH’yi oluşturan faaliyetler incelendiğinde; 2024 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki yıla göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak; diğer hizmet faaliyetleri yüzde 7,4, inşaat yüzde 6,5, tarım sektörü ile gayrimenkul faaliyetleri yüzde 3,7, bilgi ve iletişim faaliyetleri ile finans ve sigorta faaliyetleri yüzde 3,4, kamu yönetimi, eğitim, insan sağlığı ve sosyal hizmet faaliyetleri yüzde 3,2, hizmetler yüzde 2,9, mesleki, idari ve destek hizmet faaliyetleri yüzde 0,6 arttı. Sanayi sektörü ise yüzde 1,8 azaldı.
ÇEYREKLİK BAZDA DÜŞÜK PERFORMANS
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,1 arttı. Takvim etkisinden arındırılmış GSYH zincirlenmiş hacim endeksi, 2024 yılı ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 2,8 arttı.
Üretim yöntemiyle Gayrisafi Yurt İçi Hasıla tahmini, 2024 yılının ikinci çeyreğinde cari fiyatlarla bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 78,6 artarak 9 trilyon 949 milyar 792 milyon TL oldu. GSYH’nin ikinci çeyrek değeri cari fiyatlarla ABD doları bazında 308 milyar 158 milyon oldu.
HARCAMA KALEMLERİ VE DIŞ TİCARET
Hanehalklarının tüketim harcamaları ve yatırımların sınırlı bir artış göstermesi, büyümenin daha da yavaşlamasına neden oldu. Dış ticaret açısından ise ihracatın sınırlı bir artış göstermesi ve ithalatın düşmesi, büyümeye katkının sınırlı olduğunu ortaya koydu.
2024 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 1,6 arttı. Devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 0,7, gayrisafi sabit sermaye oluşumu ise yüzde 0,5 arttı.
Mal ve hizmet ihracatı, 2024 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre zincirlenmiş hacim endeksi olarak yüzde 0,04 artarken ithalatı yüzde 5,7 azaldı.
EMEĞİN GSYH’DEN ALDIĞI PAY AZALDI
İşgücü ödemeleri, 2024 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 112,4 arttı. Net işletme artığı/karma gelir yüzde 47,7 yükseldi.
Uzmanlara göre, Türkiye ekonomisinin ikinci yarıda nasıl bir performans göstereceği, küresel ekonomideki gelişmelere, enflasyon rakamlarına ve uygulanacak ekonomik politikalara bağlı. Özellikle yüksek enflasyon, faiz oranları büyüme üzerinde belirsizlik yaratmaya devam ediyor.
Ekonomistler, büyümedeki yavaşlamanın nedenleri arasında küresel ekonomideki yavaşlama, yüksek enflasyon, yüksek faiz oranları ve KKM gibi yapısal sorunları gösteriyor. Ancak, yetkililerin uygulayacağı yeni ekonomik politikalar ve küresel ekonomideki toparlanma, büyüme rakamlarını olumlu yönde etkileyebilir.
ŞİMŞEK’TEN BÜYÜME AÇIKLAMASI
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek büyüme rakamlarına ilişkin yaptığı açıklamada, “Göstergeler üçüncü çeyrekte büyümede dengelenmenin sürdüğüne işaret ediyor. İç talebin büyümeye daha az katkı verdiği dengeli bir büyüme kompozisyonu öngörüyoruz” dedi.
Şimşek’in konu ile ilgili sosyal medya platformu X hesabından yaptığı açıklama şöyle oldu: Kırılganlıkları önemli ölçüde azalttığımız zorlu bir dönemi geride bıraktık. Büyümede dengelenme başladı, cari açık daraldı, risk primi azaldı, dış kaynak girişleri arttı, rezervler iyileşti ve dezenflasyon sürecine girdik.
Bugün açıklanan ikinci çeyrek büyüme verilerine göre iç talebin büyümeye katkısı 1,2 puana gerilerken, net dış talebin pozitif katkısı 1,3 puan oldu. İşsizlik oranının yüzde 8,8 ile yatay seyrettiği ikinci çeyrekte istihdam bir önceki çeyreğe göre 205 bin kişi arttı.
Güçlenen makro finansal istikrarımızın ve daha destekleyici olması öngörülen küresel koşulların dezenflasyonun büyüme üzerindeki kısa vadeli etkilerini sınırlamasını bekliyoruz. İyileşen güven ve istikrar ortamını pekiştirecek Orta Vadeli Programımızı (2025-2027) yakın zamanda kamuoyu ile paylaşacağız.
Kalıcı fiyat istikrarını sağlayarak sürdürülebilir büyümenin zeminini sağlamlaştıracak ve vatandaşlarımızın refahını artıracak politikaları kararlılıkla uygulamaya devam edeceğiz.
