(The Turkish Post) – İran genelinde patlak veren ve sosyal taleplerin ötesine geçerek geniş çaplı bir siyasi krize dönüşen gösterilerde, insani bilanço korkutucu bir boyuta ulaştı. Bağımsız kaynaklar ve yerel aktivistlerden veri toplayan insan hakları örgütü HRANA, son raporunda çatışmaların ve müdahalelerin bedelini güncel rakamlarla ortaya koydu.
ÖLÜ SAYISINDA KRİTİK EŞİK GEÇİLDİ
Yayımlanan raporlarda 5 bin 2 olarak belirtilen ölü sayısı, son 24 saatteki güncellemelerle birlikte 5 bin 137’ye yükseldi. Hayatını kaybedenler arasında sivil göstericilerin yanı sıra güvenlik güçlerinin de bulunduğu belirtiliyor:
Çatışmalarda ve müdahalelerde yaşamını yitiren göstericilerin sayısı 4 bin 929 olarak kaydedildi.
Olaylar sırasında hayatını kaybeden polis ve güvenlik görevlisi sayısının 208 olduğu bildirildi.
28 BİNE YAKIN GÖZALTI
Ülkenin dört bir yanına yayılan operasyonlar neticesinde gözaltına alınanların sayısı ise 27 bin 797’ye ulaştı. Hukukçular ve uluslararası izleme örgütleri, bu denli yoğun bir gözaltı dalgasının cezaevlerinde ciddi bir kapasite sorununa ve temel hak ihlallerine yol açtığı konusunda uyarıyor.
Gözaltına alınanlar arasında sadece aktivistlerin değil; üniversite öğrencileri, gazeteciler ve sosyal medya üzerinden çağrı yapan sivil vatandaşların da bulunduğu ifade ediliyor.
NE OLMUŞTU?
İran’da 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesi nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da esnafın öncülüğünde başlayan gösteriler ülke geneline yayılmıştı.
Başkent Tahran’da 8 Ocak’ta şiddetlenen protestolar sırasında çıkan olaylar sonucu ülke yönetimi internet erişimini engellemişti.
İran Şehit ve Gaziler Vakfının Adli Tıp Kurumu tarafından dün yapılan açıklamada, gösteriler sırasında çıkan olaylarda güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiği belirtilmişti.
Bu kişilerden 2 bin 427’sinin “silahlı terör grupları” tarafından öldürülen güvenlik güçleri ile sivil vatandaşlar olduğu ifade edilirken 690 kişi hakkında ise bilgi verilmemişti.
İran’da gösteriler azalmış olsa da ABD’nin Virginia eyaleti merkezli HRANA, daha fazla vakayı doğruladığını öne sürerek ölü ve gözaltı sayılarını güncellemeye devam ediyor.
