(The Turkish Post) – İnönü Vakfı, Lozan Antlaşması’nın 100. yılı vesilesiyle arşivindeki tüm belgeleri internet ortamından halka açtı. Vakıftan yapılan açıklamada, “Türkiye Cumhuriyeti’nin tapusu” olarak nitelendirilen Lozan Antlaşması’nın 24 Temmuz 1923’te imzalandığı anımsatıldı.
Lozan Antlaşması’nın 100. yılı vesilesiyle İnönü Vakfı arşivinde bulunan Lozan ile ilgili tüm belge, fotoğraf ve videoların, araştırmacıların çalışmalarına destek olmak için “lozanantlasmasi.com” adresine yüklenerek halka açıldığı bildirildi.
Sitede yer alan bilgilere göre, İnönü Vakfı arşiv sisteminde, belgeler, fotoğraflar, kitaplar, karikatürler, videolar, dergiler ve gazete örnekleri bulunuyor.
TAMAMINA YAKINI ORİJİNAL
Belge arşivinde, tamamına yakını orijinal ve tek nüsha olan mektuplar, telgraflar, faturalar ve raporlar gibi belgeler bulunuyor. Belgelerdeki, Arap harfi olanlar Latin harfine, Almanca, Fransızca, İngilizce ve diğer dillerde olanların ise önemli bölümü Türkçeye çevrilerek siteye konuldu.
İMZA ATILDIĞI ANA AİT FOTOĞRAF DA YER ALIYOR
Sitede, İsmet Paşa ve Lozan heyeti ile Lozan Antlaşması’na imza atıldığı ana ait fotoğrafların da yer aldığı tarihi belgeler arasında, Mevhibe İnönü’nün Lozan’a gitmeden önce pasaportu için çektirdiği vesikalığı, konferansa giden ilk heyetin toplu pozu, İsmet Paşa’nın konferansta kullandığı kartviziti, antlaşmayı imzaladığı kalem ve mührü, Lozan dönüşünde, Ankara Garı’nda Atatürk ve Latife hanım tarafından karşılanma anı gibi ayrıntılar da yer alıyor.
Dünya ve Türkiye’den ünlü karikatüristlerin Lozan Antlaşması döneminde İsmet İnönü ile ilgili çizdikleri karikatürler de sitede bulunuyor.
Vakıftan yapılan açıklamada ayrıca, 100. yıl kutlama programı kapsamındaki diğer çalışmalara yer verildi. Buna göre Birinci Dünya Savaşı’nın sonunda imzalanan ve bugüne kadar geçerliliğini koruyan tek anlaşma Lozan’ın hikayesi, “Lozan 1923 Olmak ya da Olmamak” adıyla belgeselleştirildi.
Yönetmenliğini Kerime Senyücel’in yaptığı belgeselde, Lozan Delegasyonu Başkanı Dışişleri Bakanı İsmet İnönü’nün anıları temel alınarak, değişik ülke ve kurum arşivlerinden elde edilen belgelerle Lozan’ı, Prof. Dr. İlber Ortaylı, Prof. Dr. Bilsay Kuruç ve Prof. Dr. Seçil Akgün anlattı, belgeselin özgün müziğini Derya Köroğlu yaptı.
Devlet sanatçısı ve orkestra şefi Gürer Aykal da Lozan Barış Antlaşması’nın 100’üncü yılı için bir marş besteledi, sözlerini Anayasa Mahkemesi Onursal Başkanı Yekta Güngör Özden’in yazdığı marşı Kübra Şenyaylar şefliğinde Koro İstanbul seslendirdi. Ayrıca, Cumhuriyet Yayınlarınca “100. Yılında Lozan’ın Önemi” isimli kitap da yayımlandı.
