(The Turkish Post) – Eylül ayında Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu’nun 3’üncü toplantısı yapılmıştı. Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) kurduğu Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu’nun Q, X, Ň, Ä, Ŭ harflerinin bulunduğu 34 harften oluşan ‘Ortak Türk Alfabesi’ konusunda uzlaşma sağlandığını duyurmasının ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan da alfabe geçişine Türkiye’nin hazır olduğunu açıkladı.
TDT tarafından Ortak Alfabe Komisyonu’nda yer almak üzere Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman Mert ile birlikte görevlendirilen Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Öner, ortak alfabenin çıkış sürecini anlattı.
‘Q, X, Ň, Ä, Ŭ BİZDE OLMAYACAK’
Azerbaycan ve Türkmenistan’ın 1992, Özbekistan’ın ise 1993 yılında Kiril’den Latin alfabesine geçtiğini aktaran Prof. Mustafa Öner, “Ancak buna rağmen dilimizde farklar oluştu. Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), 2022 yılında bilimsel bir komisyon kurdu ve her ülkenin dil kurumu başkanı yanında bir uzmanla burada yerini aldı. Türkiye’den seçilen kişi benim. Bu komisyonun amacı ortak bir alfabe oluşturmak. Yani diğer ülkeler yine kendi dillerini yazmaya devam edecek ve bizim alfabemizde asla bir değişiklik olmayacak. Bizim alfabemize dahil olmayacak bu 5 harf, diğer ülkelerin kendi ses ihtiyaçlarını karşılayabilmesi için eklendi.” açıklamasında bulundu.
‘34 HARF KULLANACAKLAR’
Bunun ‘alfabe birliği’ni oluşturmak için yapıldığını kaydeden Prof. Öner şöyle konuştu: “Türk dünyasındaki ülkeler, bu 34 harfli alfabeden yararlanarak aynı sesleri ve aynı harfleri kullanabilecek. Örneğin alfabemizdeki ‘ı’ harfi normalde Latin alfabesinde yoktu, Atatürk’ün yaptığı alfabeyle 1928 yılından beri dilimizde var. Orta Asya’daki bir Türk cumhuriyetinde ise ‘ı’ harfi yerine ‘y’ harfi kullanılıyor. Bunu ortaklaştırmak gerekiyordu. Özbekistan 1993 yılından beri ‘ş’ sesini çıkarmak için aynı İngilizce’deki gibi ‘sh’ ya da ‘ç’ için ‘ch’ yazıyor. Bu da ortak değil. Bu nedenle ortak alfabede kendi ‘ş’ ve ‘ç’ harflerimize yer verdik. Diğer yandan yakın zamanda bununla ilgili Özbekistan’dan güzel bir haber gelmesini, yani İngilizce gibi kullandıkları Latin dilini düzeltmelerini bekliyoruz.
Ayrıca Atatürk’ün başkanlığında toplanan komisyonla yapılan ve kullanmaya devam ettiğimiz alfabemiz o kadar mükemmel ki değişmeye ihtiyacı yok. Kendi alfabemizle şu an kardeşlerimize ilham veriyoruz. Ortak alfabe konusu kamuoyuna ilk defa yüksek devlet düzeyinde aktarıldığı için herkes şaşırdı ve alfabemize bu diğer harflerin de gireceğini düşündü. O harfler, diğer Türk devletlerinin kullandığı ve kullanacağı harfler olacak.”
