(The Turkish Post) – Yolda uyur gezer gibi dolanan, yatağa bile telefonla giden, elindeki telefona bakarken kaza yapan insanlara ‘zombi’ hayalet modu deniyor. Bu durumdan kurtulmak isteyenler tuşlu telefonlara yöneliyor. Tuşlu telefonlara en büyük rağbeti, vatani görevini yapan askerlerden başka üniversite sınavına hazırlanan ve sosyal medyadan bir süre uzak kalmak isteyen gençler oluşturuyor. Hürriyet gazetesinden Fulya Soybaş, tuşlu telefonlara artan ilgiyi yazdı.
“Yıl neredeyse oldu 2025. Her gün bir şirket, akıllı mı akıllı birbirinden yetenekli yeni telefonlar sürüyor piyasaya. Tuşlu telefon mu kalmış?” dediğinizi duyar gibiyim. Ama yanılıyorsunuz! Kalmak ne kelime, ABD’de satılan her 10 telefondan 3’ünün tuşlu telefon olduğunu yazdı The Guardian gazetesi. Sebebi ise “zombi modu.” Yolda uyur gezer gibi dolanan, yatağa bile telefonla giden, elindeki telefona bakarken kaza yapan insanlar var ya… İşte onların bu durumuna “zombi” hayalet modu diyorlar.
İstanbul Şişli’deki telefoncular pasajına uğrayıp, “Türkiye’de durum ne?” diye sordum. “Bit pazarına nur yağdı” diyorlar. Tuşlu telefonlara en büyük rağbetse üniversite sınavına hazırlanan ve sosyal medyadan bir süre uzak kalmak isteyen gençlerdenmiş.
VAKİT NAKİTTİR: Z KUŞAĞI GENÇLERİN TERCİHİ
İşim gereği fazlaca sosyal medya kullanıyorum. Ancak hayatımın sanki yarısı telefonda geçiyormuş gibi hissettiğimden her hafta kaç saat online kaldığımı kontrol edip, mümkün mertebe de o süreyi azaltmaya gayret ediyorum. The Guardian’ın makalesini okuduktan sonra yalnız olmadığımı fark ettim. Hatta bir adım öteye geçmiş insanlar, tuşlu telefona dönerek, “zombi mod”dan, bir başka deyişle telefonun esiri olmaktan kurtulmak istemişler. Habere göre sadece geçtiğimiz yıl ABD’de 2.8 milyon tuşlu telefon satılmış ve satın alanların çoğu, “sıradan bir hayat istiyorum” yorumu yapmış.
ÜNLÜ OKUL YASAKLADI
Prens William ve Prens Harry, ünlü İngiliz yönetmen Ian Fleming ve oyuncu Tom Hiddleston gibi ünlü mezunlara sahip, seçkin İngiliz yatılı okulu Eton College’de geçtiğimiz Eylül’de birinci sınıf öğrencilerine “akıllı” telefon yasağı koydu. Birinci sınıflar artık sadece tuşlu telefon kullanabiliyorlar.
DİJİTAL DETOKS İSTEYEN TUŞLUYA GEÇİYOR
Bilişim Uzmanı Osman Demircan, “Okuduğum birkaç araştırmaya dayanarak Türkiye’de de Z kuşağı gençlerin önemli bir kısmının tuşlu telefon tercih ettiğini söylemek mümkün” diyor. Peki neden? Sosyal medya etkisi mi? Yanıtı şu: “Akıllı telefonlar ‘tükenmişlik’ başta daha birçok farklı sendromu tetikliyor. Büyük zaman kaybı. Yapacak bir sürü işin var ama telefona daha doğrusu sosyal medyadaki videolara takılıp kalıyorsun. Ayrıca videolar arası hızlı geçişler yapmak, izlenilen videoların gerçekliği… Çizilen ‘mutlu’ ve ‘pembe’ hayatlar… Tüm bunlar insanları gerçeklik algısından koparıyor ve gerçek yaşama adaptasyonu da zorlaştırıyor. Akıllı telefonlar yüzünden yaşamsal dinamiklerimizi unuttuk! Dolayısıyla kendisine zaman yaratmak, bir süreliğine de olsa sosyal medya illüzyonundan kurtulmak, dijital detoks yapmak isteyen gençler tuşlu tercih ediyor.”
DEPREM KORKUSU DA TETİKLEDİ
“Ayrıca kullanımının kolay olması, batarya süresi, sosyal medya ve hatta farklı dijital kanallar yolu ile dolandırıcılığın artması sebebi ile tuşlu telefonlar +60 yaş arasında da popülaritesini arttırmakta. Çünkü sanal dünya ile insanlar arasındaki bağ “akıllı telefondur.” Tuşlu telefonlarsa kullanıcısını siber dünyadan gelebilecek tehlikelere karşı korur. Mesela link gelmez, gelse de açılmaz! Sadece arama yapabildiğiniz ve mesaj atabildiğiniz telefonlar bunlar. Bu arada, özellikle 11 ilimizi etkileyen depremlerin ardından, batarya süresinin akıllı telefonlara göre çok daha uzun olması sebebi ile tuşlu telefonlara olan ilgi arttı. Bende de var. Ve mümkün olduğunca işle alakalı özel görüşmelerimi tuşlu telefon üzerinden yapıyorum.”
‘AKILLI TELEFONU BIRAKTIM BAŞARI GELDİ’
* Geçtiğimiz yıl Liselere Geçiş Sınavı’nda (LGS) 500 tam puan alarak Türkiye birincileri arasına giren Nur Dursun, başarısının sırlarını anlattığı bir röportajda şöyle diyor: “Ders çalışırken sosyal hayatımı ihmal etmedim ama telefon da kullanmadım, sosyal medyaya girmedim.”
* 2018’de Sivas’ta yaşayan Yunus Emre Karataş üniversite sınavında Türkiye 63’üncüsü oluyor. Kendisine başarısının sırrını soran gazetecilere, “Akıllı telefon çok fazla vaktimi alıyordu. İstemesek de telefonu kullanıyoruz ve vaktimizi çalıyor. Başarı isteyenler tuşlu telefon kullanabilir” diyerek, bu pozu veriyor.
* Bu yıl üniversite sınavına hazırlanan Eda Bayraktar da aynı görüşte: “Yani canım sıkılınca sosyal medyaya girip, video izlemekten kendimi alamıyordum. Öğretmenimin yönlendirmesi ile tuşlu telefon kullanmaya başladım. Notlarım çok daha iyi. Dikkatimi derse daha rahat veriyorum.”
500 LİRAYA DA VAR 5 BİN LİRAYA DA
Şişli’de ağırlıklı olarak ikinci el telefon satılan çarşının vitrinin de “akıllı” ve “tuşlu” telefonlar yan yana duruyor. “Akıllı” olanın fiyatı 50 binden başlarken, tuşlu telefonlar 500 ila bin 500 liradan alıcı buluyor. Satıcı Alp Demir son dönemlerde çekmecelerdeki eski ya da bozuk tuşlu telefonları tamir ettirmek isteyenlerin de sayısının arttığını belirterek, “Bir söz var, ‘bit pazarına nur yağdı’ diye. Öyle oldu gerçekten. Bu durumdan yaşadığımız ekonomik sıkıntının da payı var bence. Hem teknoloji pahalı hem de vergiler yüksek. Bu sebeple sadece askerler değil gençler de dahil birçok kişi tuşlu telefon alıyor. Çalışır halde, performansı iyi bir tuşlu telefonu 2 bin- 3 bin arasında satıyoruz” diyor.
