(The Turkish Post) – ESAT AYTAN
Eğitimi tam olarak tanımlamak için, birçok ifade kullanmak gerekir. Özet bir ifadeyle, insanın duygusal, bedensel ve zihinsel olarak sahip olduğu yeteneklerini, belirlediği amaçlar doğrultusunda geliştirmesi ve sürekli dinamik halde bulundurma halidir. Eğitim, insan hayatında sürekli devam eden bir süreçtir. Birey, süreç içinde bilerek ve isteyerek davranışlarını değiştirmeyi hedefler. Ancak çocuklar için, bu durum farklıdır. Çocuk eğitimi hususunda başta ebeveynler olmak üzere, öğretmenlere çok ciddi sorumluluklar düşmektedir. Tabiri yerindeyse, bilge olmalarından başka seçenekleri yoktur. Çocuğun nasıl öğrendiğini keşfetmeleri ve buna uygun bir metot geliştirmelerini bilmeleri son derece önem arz etmektedir. Aksi halde, eğitim ve öğretim süreci, başarısızlıklarla dolu olur. Çocuk beyninin, öğrenmeye odaklı bir program olduğunun bilincinde olunması gerekir. Ancak bu programın bir yedeğinin olmadığını da hatırda tutmakta fayda olacaktır.
Çocuk eğitiminde en büyük yanılgılardan biri, çocuğun ilk zamanlarının önemsiz olarak görülmesidir. Çoğu anne ve baba, çocuğun ilk zamanlarında, çocuğu yalnızca severek, beslenmesine aşırı dikkat ederek ve akranlarına kıyaslayarak büyütmeye odaklanmaktadır. Çocuğun hayati öneme sahip en önemli zamanları ise, ilk altı yıllık dönemden ibarettir. Çocuk bu dönemde, yalnızca biyolojik olarak değil, aynı zaman da, ruhsal olarak çok hızlı bir şekilde gelişme göstermektedir. Çocuğun ilerleyen zamanlarda eğitimini şekillendirecek yetenekleri ve karakteristik özellikleri bu dönemde şekillenmektedir. Çocuğun zekâsı, algı yeteneği, kişiliği, karakter yapısı ve davranışları bu dönem içerisinde gelişecektir. Beyin gelişiminin yanı sıra, duygusal gelişimi de, büyük oranda bu dönemde tamamlanmış olacaktır. Erken yaşlar olarak tanımlanan 0-6 zaman aralığındaki çocuk için gelişim hızlıdır ve çocuk, birçok şeyi öğrenmeye hazırdır. Çocuğun bu döneminde, ihtiyaçları doğrultusunda karşılanan talepleri ne kadar doğru, etkin ve kaliteli olursa, gelişimi de o denli sağlıklı olacaktır.
Ebeveynlere bazı öneriler vermek gerekirse; çocuğunuzla sadece konuşarak, ona öğretmek için dayatmalarda bulunarak veya davranış değişikliği telkinlerinde bulunmak için sözler sarf ederek gösterdiğiniz tek taraflı gayretlerinizle, çocuğunuzu eğitemeyeceğinizin farkında olun. Çocuğunuzun ilk zamanlarında sizler, eğitiminin en önemli parçalarısınızdır. En etkili yöntem, sizin çocuğa olan davranış biçimlerinizdir. Bu dönemde söylemlerinizden çok, duygu ağırlıklı yansıma davranışlarınıza odaklanır ve sizleri olduğu gibi taklit etmenin gayreti içerisine girer. Ebeveynlerinin ruhsal değişimlerini en hızlı şekilde fark eder. Düşüncelerinizde ki her bir değişimi yakalar. Bunu jest ve mimikleri aracılığıyla size yansıtır. Çocuğuna örnek model olun.
Okumanıza önem verin. Farklı eğitim çalışmaları ile çocuk eğitiminde etkin rol oynayacak davranışlar edinin. Kendinizi geliştirmek için, sürekli bir arayış içinde olun.
Çocuğunuzun ilk rehberi olduğunuzu unutmayın. Çocuğunuzun eğitim sürecinde, dayatan olmaktan çıkıp, eşlik eden rehber olun. Çocuğunuzun bireysel farklılıklarını göz önünde bulundurun. Çocuğunuza uygun öğrenme stilleri keşfedin. Bilgiyi aktaran değil, keşfetmelerine yardım eden olun. Düşünme ve problem çözme yeteneklerini sürekli olarak geliştirmelerine imkân tanıyın.
Çocuğunuzu sevmeyi hiçbir koşula bağlamayın. Sevginin gücüne inanın.
Ruhsal sağlığına önem verin.
Çocuğunuzun dünyasını keşfetmeye çalışın. Hikâyeler, masallar anlatın. Kendisine de anlattırmanın yollarını keşfedin. Birlikte resimler çizin. Kendi başına resimler çizmesini sağlayın. Nitelikli birliktelikler için, sürekli iletişim halinde kalın. Resimlerinden esinlenerek, hikâyeler anlatın. Anlatmasına fırsat tanıyın. Etkili bir dinleyici olun.
Kendisini değerli hissettirecek davranışlar sergileyin.
Aranızda her daim bir sevgi köprüsünün var olduğunu hissettirin.
Çocuğunuz konuşurken, önyargısız, etkili bir dinleyici olun.
Sen dili yerine Ben dili kullanmayı tercih edin.
Olumsuz davranışların, çocuğunuzun ruhunda derin yaralar açacağını unutmayın.
Çocuğunuz için iyi bir gözlemci olun. Gözlemcilik yeteneğinizi sürekli geliştirin.
Çocuğunuzu istenilen davranış değişiklikleri hususunda, yaşına uygun cümleler ile net olarak bilgilendirmeli ve neden – sonuç ilişkilerini örneklendirmelisiniz.
Sevginizi hissettirmekten asla geri durmayın. Sevginiz, çocuğunuzun duygusal güvenliğini ve kendine olan güveni arttıracaktır.
Çocuğunuzu takdir etmek için fırsatlar kollayın. Çocuğunuza, başarılarının ve çabalarının takdir edildiği hissini yaşatırsınız. Çocuğunuzun özgüveni artar ve daha büyük başarılar için, hedefler koymasına yardımcı olur. Sürekli motive olma hali sağlar.
Çocuğunuzun üretkenliğine katkı sağlayacak ve farklı düşünme becerileri edinmesini sağlayacak söylemlerde bulunun. Davranışlar edinin. Hataları üzerine, empati kurarak, ben diliyle konuşmaya gayret gösterin.
Öğrenmeyen çocuk yoktur. Öğrenmeye programlı bir beyinle var olduğunu hatırda tutalım.
Çocuk, her haliyle güzeldir. Öğrettiklerimiz, dünyalarında daha fazla yer edinmek için birer anahtardır.
Çocuklarımızın dünyasına hangi kapılarından alınacağımız veya istemsizce dışarıda bırakılacağımız tehlikesi, bizim tercihlerimizden ibaret olacaktır.
Çocuğumuzu keşfetmek için, çocuğumuzun dünyasına ait renklerle boyanmalı ve çocuğumuz tuvalinde, mucize bir resim olmalıyız.
