(The Turkish Post) – Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) ByLock kullanmak, Bank Asya’da hesabı olmak ve gizli bir tanığın ifadesiyle mahkum olan öğretmen Yüksel Yalçınkaya’nın açtığı davada Türkiye’nin insan hakları ihlalinde bulunduğuna hükmetti.
17 Mart 2020 yılında yapılan başvuruyu karara bağlayan AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) “kanunsuz ceza olamayacağını” öngören 7. maddesinin, örgütlenme ve toplanma hakkıyla ilgili 11. maddesi ve adil yargılanma hakkıyla ilgili 6. maddenin 1. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetti.
AİHM’in Büyük Dairesi, 7. maddenin ihlali için 11’e karşı 6 oyla, 6. maddenin 1. fıkrası için 11’e karşı 1 oyla ve 11. madde için oy birliğiyle ihlal kararı verdi.
Türkiye karar gereği, başvuru sahibine 15 bin euro mahkeme masrafı ödeyecek.
AİHM kararı diğer bekleyen başvurular için emsal olabilir mi?
AİHM’den yapılan açıklamada, Türk yetkililerin ByLock kullananların sayısının 100 bine yaklaştığı tespiti yaptığı belirtilerek, bu konuda 6. ve 7. maddelerle ilgili Türkiye aleyhine 8 bin 500 civarında şikayet başvurusu olduğu hatırlatıldı.
Gerekçeli karar: Türkiye terör suçlarından mahkumiyetlerle ilgili sistematik sorunu ele alması gerekir
AİHM’in gerekçeli kararında “Türkiye’nin, terör suçlarından mahkumiyetlerle ilgili sistematik sorunu ele alması gerektiği” uyarısı yapıldı
Söz konusu başvuru yapanla ilgili mahkumiyette, ByLock kullanımının temel alındığı kaydedilen kararda, Türkiye’de yerel mahkemelerin gerçekten de, Bylock’u kullanmış olan herkesi ilke olarak yalnızca bu esasa dayanarak mahkum edebileceği yorumu yapıldı.
Gerekçeli kararda, Türk yargısının böylesine tekdüze ve topluca ByLock delillerine yönelik yaklaşımının, söz konusu suçla ilgili olarak ulusal hukukta öngörülen kriterlerden farklı olduğu yorumu yapıldı.
Kararda, buna göre keyfi kovuşturma, mahkumiyete karşı etkili güvence sağlamak için yürürlükte olan AİHS’nin 7. maddesinin ihlal edildiğine hükmedildi.
“Ceza yargılamasında da usule ilişkin eksiklikler var”
AİHS’nin adil yargılanma hakkıyla ilgili 6. maddesinin 1.fıkrasının da ihlal edildiği hatırlatılan gerekçeli kararda, Yalçınkaya’ya karşı yürütülen ceza yargılamasında da usule ilişkin eksiklikler bulunduğu bildirildi.
Özellikle Yalçınkaya’yı ilgilendiren ByLock kanıtlarına erişimi ve bunlara etkili bir şekilde itiraz konusunda da sorunlar yaşandığı belirtilen kararda, bununla adil yargılama hakkının ihlal edildiği saptamasında bulunuldu.
AİHM tarafların görüşlerini dinlemişti
AİHM temyiz özelliği taşıyan ve 17 yargıçtan oluşan Büyük Dairesi’nde 18 Ocak’ta görülen davada, ByLock kullandığı, Bank Asya’da hesabı olduğu gerekçesi ve kimliği açıklanmayan bir tanığın ifadesiyle tutuklanıp mahkum olduğu şikayetinde bulunan Yüksel Yalçınkaya isimli 1966 doğumlu öğretmenin yaptığı başvuruyla tarafların görüşlerini dinlenmişti.
Uluslararası Hukukçular Komisyonu, duruşmaya yazılı görüş vererek, müdahil üçüncü taraf olarak katılmıştı. AİHM’in ilgili dairesi geçen yıl mayıs ayında yargılama yetkisini AİHM’de temyiz niteliği gören veya doğrudan bazı karışık ve zor davalara bakan Büyük Daire’ye devretmişti.
Başvuru Sahibi neden şikayette bulundu?
Başvuru sahibi, AİHM’e yaptığı şikayette ByLock kullandığı suçlaması, Bank Asya’da hesabı olduğu ve hükümet tarafından terör örgütü ilan edilen FETÖ ile bağlantılı ilan edilen sendika ve kuruluşlara üye olmasının gerekçe gösterilerek mahkum olmasının insan hakları ihlali teşkil ettiği görüşünü dile getirmişti.
Yine yapılan başvuruda, kimliği açıklanmayan bir tanığın suçlamalarının mahkumiyette etkili olduğu ve avukatların isnat edilen suçlarla ilgili delillere ulaşamadığı, mahkumiyet kararı veren mahkemelerin bağımsız ve tarafsız olmadığı suçlaması yapılarak, Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHM) adil yargılanma hakkıyla ilgili 6. maddesini ihlal ettiği şikayetinde bulunulmuştu
