(The Turkish Post) – Expression Interrupted platformu tarafından hazırlanan “İfade ve Basın Özgürlüğü Gündemi” raporlarının 11’incisi yayımlandı. Dava takip çalışmaları ve açık kaynak araştırması sonucunda elde edilen veriler ışığında hazırlanan rapor, 2024 yılının temmuz, ağustos ve eylül aylarını kapsıyor.
Her yıl 20 Temmuz’da başlayan ve 1 Eylül’de sona eren adli tatili de kapsayan bu rapor döneminde, gazetecilerin yargılandığı dava sayısında aylık ve üç aylık istatistiklere bakıldığında önceki yılların aynı aylarına kıyasla artış gözlemlendi. Yılın üçüncü çeyreğinde ilk derece mahkemelerinde 89 gazeteci ve bir gazete hakkında açılmış 70 dava görüldü. Davaların 23’ü ağır ceza, 39’u asliye ceza, beşi asliye hukuk, ikisi asliye ticaret mahkemelerinde görülürken, bir yeniden yargılama ise bölge adliye mahkemesi ceza dairesinde görüldü.
Görülen 70 davanın 17’si karara bağlandı. Sonuçlanan davaların üçünde toplamda 11 gazeteci hakkında mahkûmiyet kararı çıktı. Bu davaların ikisinde dokuz gazeteci toplamda 50 yıl 2 ay 17 gün hapis cezasına, birinde ise iki gazeteci toplamda 33.320 TL adli para cezası ödemeye mahkûm edildi. Sonuçlanan davaların 11’inde toplamda 16 gazeteci ise haklarındaki suçlamalardan beraat etti.
GAZETECİLER EN ÇOK ‘HAKARET’ VE ‘TERÖR’ SUÇLAMALARIYLA YARGILANDI
Gazetecilere bu dönemde görülen davalarda en çok “hakaret/kamu görevlisine hakaret”, “terör örgütü propagandası” ve “örgüt üyeliği” suçlamaları yöneltildi. “Cumhurbaşkanına hakaret” ve “halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlamaları da bu dönemde gazetecilerin en sık karşılaştığı suçlamalar arasında yer aldı.
Bu üç ay içinde 10 gazeteci hakkında dokuz yeni dava açıldı. Bu dönemde en az sekiz gazeteci gözaltına alınırken en az 14 gazeteci hakkında ise soruşturma başlatıldığı veya bu gazeteciler hakkında devam eden soruşturmalar olduğu öğrenildi. Bu dönemde dört gazeteci tutuklandı, altı gazetecinin ise cezaevinden tahliye edildiği öğrenildi. Expression Interrupted verilerine göre, rapor döneminin sonu itibarıyla Türkiye’de en az 26 gazeteci tutuklu veya hükümlü olarak cezaevinde bulunuyor.
TEHDİT VE HEDEF GÖSTERME VAKALARINDA ARTIŞ
Rapora göre, 2024’ün üçüncü çeyreğinde gazetecilere yöneltilen tehdit ve hedef gösterme vakalarında artış gözlemlendi. Üç ayda gazetecilere yönelik en az 23 engelleme, yasaklama, tehdit, hakaret, hedef gösterme veya saldırı vakası kayda geçerken, maruz kaldıkları tehditler hakkında gazeteciler tarafından yapılan suç duyurularının en az biri takipsizlikle sonuçlandı.
Sinan Ateş cinayeti davasını takip eden beş gazeteci sosyal medyada Ülkü Ocakları Genel Başkan Yardımcısı tarafından “kurşun” göndermeli bir paylaşımla tehdit edilirken, bu paylaşım hakkında bir gazetecinin yaptığı suç duyurusunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildi.
İktidar ortağı Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), Sinan Ateş cinayeti davası hakkında medyada yaptıkları yorumlar üzerinden aralarında gazeteci, siyasetçi, akademisyen ve hukukçuların da olduğu toplam 154 kişiyi “kimin hangi gün, hangi saatte, hangi programda, nasıl konuştuğunu, kimlerle konuştuğunu” listeleyerek hedef gösterdi. Aynı dönemde bir gazeteci hakkında ise “öldürülmesi için ihale açıldığı ve infaz emrinin verildiği” iddialarının yer aldığı bir video ortaya çıktı. Videoyu hazırladıkları tespit edilen iki kişi gözaltına alınsa da daha sonra serbest bırakıldı.
Bir gazeteci, ilçe belediyesince yapılan bir satın alma işlemine dair yaptığı haber üzerine belediye başkanı ve koruması tarafından tehdit ve saldırıya uğradığını açıkladı. Aynı gazeteci, eski belediye başkanının kendisini darp eden korumaları tarafından yapılan suç duyurusu üzerine “tehditle” suçlandığı yeni bir davada hâkim karşısına çıktı. Duruşmadan bir gün önce ise gazetecinin arabasının arka camına tehdit mesajı yazıldı.
