(The Turkish Post) – SUNA YAMAN
ABD ile Çin arasında haftalardır süren müzakerelerin ardından taraflar geçici bir ticaret anlaşmasına vardı. Ancak hem anlaşmanın kapsamı hem de uygulanabilirliği konusundaki belirsizlikler, küresel piyasaları tedirgin ediyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın dalgalı siyasi üslubu, sürecin geleceği üzerinde ciddi soru işaretleri yaratıyor.
Dünyanın iki büyük ekonomik gücü olan ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşı, 2025 yazında tarafların Londra’da gerçekleştirdiği görüşmelerle geçici bir uzlaşıya kavuştu. Anlaşma, yüksek gümrük tarifeleri, nadir toprak elementlerinin ihracatı, öğrenci değişim programları ve teknoloji transferi gibi başlıklarda çerçeve niteliğinde maddeler içeriyor. Ancak ne liderlerin imzası atıldı ne de uygulama takvimi netleştirildi.
TARİFELER DENGESİ BOZULDU
Varılan geçici mutabakata göre ABD, Çin’den ithal edilen ürünlere %55 oranında tarife uygulamaya hazırlanıyor. Çin ise ABD ürünlerine %10 oranında ek vergi getirecek. Anlaşmanın en dikkat çeken unsurlarından biri, Çin’in nadir toprak elementleri ve mıknatıslar gibi stratejik ham maddeleri peşin tedarik etmeyi taahhüt etmesi oldu.
Ancak bu dengenin “ticari değil siyasi” olduğu eleştirileri de geliyor. Ekonomistler, ABD’nin yüksek tarife oranlarının Çin’i sınırlamaktan çok kendi sanayisini zor durumda bırakabileceğini söylüyor.
Anlaşma kapsamında Çinli öğrencilerin ABD’de eğitim görmeye devam etmesi konusunda da uzlaşıya varıldı. Fakat Washington’un teknoloji transferi konusundaki kuşkuları henüz giderilmiş değil. Pekin ise bu konuda “çifte standart” uygulandığını savunuyor.
TRUMP ETKİSİ: BELİRSİZLİK DEVAM EDİYOR
Her ne kadar Cenevre’de imzalanan geçici çerçeve anlaşması Londra’da netleştirilmiş olsa da nihai karar Trump ve Çin lideri Xi Jinping’e ait. Trump’ın geçmişte benzer süreçleri son anda geri çevirmesi, bu anlaşmanın da kaderini belirsiz kılıyor. Daha önce de imzaya hazır birçok metni “Amerika’nın çıkarına değil” diyerek yırtıp atan Trump’ın, bu kez nasıl bir rota çizeceği merak konusu.
Wilbur Ross, yaptığı açıklamada bu anlaşmayı “kapsamlı olmaktan uzak, dar kapsamlı bir kontrol paketi” olarak nitelendirdi.
PİYASALAR TEMKİNLİ, YATIRIMCILAR GERİDE DURUYOR
Küresel piyasalarda anlaşmaya yönelik tepkiler oldukça sınırlı oldu. S&P 500, FTSE ve BIST gibi endekslerde sadece kısa süreli dalgalanmalar görüldü. Analistler, bu anlaşmanın zaten fiyatlanmış olduğunu ve piyasaların ciddi bir beklenti içinde olmadığını belirtti. Çünkü ne Trump’ın kararları ne de Çin’in stratejik duruşu öngörülebilir durumda. Her iki taraf da uzlaşmış gibi görünüyor. Ancak henüz imzalar atılmadı, detaylar kamuoyuna açıklanmadı. Trump’ın “iki ileri bir geri” tarzı ve seçim sürecine giren ABD iç siyasetinin etkisi, bu anlaşmanın kalıcılığını sorgulatıyor. Pekin’in ise olası bir geri adım karşısında B planları hazır.
GEÇİCİ BİR ANLAŞMA, KALICI BİR GERİLİM
ABD ile Çin arasındaki ticaret ilişkilerinde geçici bir rahatlama yaşansa da Trump’ın ani çıkışları ve anlaşmanın teknik belirsizlikleri bu sürecin sürdürülebilirliğini tartışmalı hale getiriyor. Gözler şimdi, tarafların nihai metni imzalayıp imzalamayacağına çevrildi. Ancak geçmiş tecrübeler ve liderlerin politikaları, bu anlaşmanın daha çok bir “bekleme oyunu” olduğunu gösteriyor.
