(The Turkish Post) – Manisa’da 1 milyar dolar yatırımla fabrika kuracağı sözünü veren Çinli elektrikli otomotiv devi BYD’yi hükümet yüzde 40’lık ithal araç vergisinden muaf tuttu. 2 yılda 61 bin araç satarak sadece vergi imtiyazıyla 500 milyon dolarlık kazanç sağlayan şirket, 150 bin araç üretim kapasiteli tesisi faaliyete geçirmesi beklenirken Türkiye yerine Macaristan’a fabrika kuracağını açıkladı. Tepkilerin odağındaki Sanayi Bakanlığı yetkilileri, ‘Şirketin yükümlülükleri devam ediyor’ dese de konuya ilişkin sorular tam olarak cevaplanamadı.
AYLAR ÖNCESİNDEN BİLİNİYORMUŞ
Aralık 2025’te Le Monde gazetesi “BYD’nin yatırımı, Türkiye’nin ‘teknoloji transferi’ talebine takıldı” şeklinde bir haber geçti. Bu yılın başında ise Avrupa basını şirketin fabrikayı Macaristan’a kuracağı haberlerine yer verdi. Ankara 6-7 ay boyunca konuyu kamuoyuna açıklamazken BYD yöneticisi Stella Li, Macaristan fabrikasının 2026 son çeyreğinde seri üretime geçeceğini açıkladı. ‘Çinliler vergilerimizle Macaristan’da fabrika açıyor’ diyen muhalefet hükümete ‘Teşviklerin geri alınması için bir mekanizma var mı?’ diye sordu.
TÜRKİYE’NİN TEŞVİKLERİ İLE MACARİSTAN’A FABRİKA
BYD’nin, uzun süredir beklenen Manisa’daki 1 milyar dolarlık fabrika yatırımını tek bir çivi çakmadan askıya almasına ilişkin tepkiler büyüyor. Bakanlık “Şirketin yükümlülükleri devam ediyor” dese de kararın Avrupa basınına önceden yansımasına sürecin göz göre göre geldiği yorumları yapıldı. Türkiye’de satışlarını katlayan şirket vergi avantajlarıyla yaklaşık 500 milyon dolar kazanırken, muhalefet “Vergilerimizle başka ülkeye fabrika yapacaklar” dedi.
BAKANLIKTAN ‘YÜKÜMLÜLÜKLERİ DEVAM EDİYOR’ AÇIKLAMASI
Karar’ın haberine göre tepkilerin odağındaki Sanayi Bakanlığı’nın yetkilileri ‘Şirketin yükümlülükleri devam ediyor’ dese de olayın göz göre göre geldiği ortaya çıktı. 18 Aralık 2025’te Le Monde gazetesi BYD’nin yatırımı, Türkiye’nin ‘teknoloji transferi’ talebi tıkandığını belirttiği haberini geçti. Yine yılın başında ise Avrupa basını şirketin fabrikayı Macaristan’a kuracağı haberlerine yer verdi. Ankara 6-7 ay bu konu kamuoyuna açıklamazken BYD yöneticisi Stella Li, Macaristan fabrikasının 2026 son çeyreğinde seri üretime geçeceğini ardında da Avrupa’da bir ülkede üretim tesisleri daha açacaklarını açıkladı. ‘Çinliler vergilerimizle Macaristan’da fabrika açıyor’ diyen muhalefet hükümete ‘Teşviklerin geri alınması için bir teminat mekanizması var mı?’ diye sordu.
‘VERGİ KAYIPLARI VATANDAŞIN SIRTINA MI YÜKLENECEK?’
Yatırım vaadiyle elektrikli araç satışına izin verilen BYD, bundan sonraki süreçte bir cezai yaptırımla karşılaşır mı yoksa Macaristan’da üretime geçilmesiyle işlerine hiçbir şey olmamış gibi devam mı eder merak konusu. İYİ Parti Manisa Milletvekili Şenol Sunat, kamu kaynaklarının ve vergi gelirlerinin akıbetine ilişkin çok sayıda sorunun yanıtsız kaldığını belirterek, “500 milyon dolardan fazla vergi geliri kaybeden Türkiye, BYD’ye yaptırım uygulayacak mı? Şirkete sağlanan parasal kolaylıklar nasıl tahsil edilecek? Vergi kayıpları yine vatandaşın sırtına mı yüklenecek? Kaybedilen istihdamın ve zamanın hesabını kim verecek?” diye sordu.
