(The Turkish Post) – Orta Doğu’da sınırları aşan ve küresel enerji piyasalarını sarsan ABD-İran savaşının ucu Türkiye’ye dokunmaya başladı. ABD merkezli yayın organı Bloomberg’de yayımlanan kapsamlı bir analize göre, Tahran yönetimi fırlattığı tekli füzelerle NATO’nun Doğu kanadındaki en kritik savunma hattı olan Türkiye’yi test ediyor. Haberde, son iki hafta içinde İran tarafından fırlatılan en az üç füzenin Türkiye hava sahasına girmeden veya girdikten kısa süre sonra NATO savunma sistemleri tarafından önlendiği ortaya kondu.
Bloomberg’e konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen Türk yetkililere göre, bu füzelerden en az birinin ana hedefi, Malatya’nın Kürecik ilçesinde bulunan ve ABD ile NATO’nun Avrupa füze savunma mimarisinin kalbi sayılan AN/TPY-2 erken uyarı radarıydı. İran, savaşın başından bu yana ABD’nin bölgedeki erken uyarı sistemlerini kör etmeye çalışıyor ve daha önce Ürdün’deki benzer bir AN/TPY-2 radarını imha etmişti. Türk savunma ve havacılık uzmanı Arda Mevlütoğlu, Kürecik’in Avrupa’nın füze savunma mimarisinde ön cephede yer aldığını belirterek, “Bu radar devre dışı kalırsa, Avrupa’ya yönelen füzelerin erken tespiti önemli ölçüde zorlaşır,” uyarısında bulundu.
ANKARA’NIN TEPKİSİ VE NATO’NUN PATRIOT HAMLESİ
İran yönetimi, füzelerin ateşlenmesinde herhangi bir rolleri veya talimatları olduğunu resmi olarak reddediyor. Ancak Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Cumartesi günü yaptığı açıklamada, Türkiye’nin elindeki teknik verilerin aksi yönde işaretler barındırdığını ve bu “çelişkiyi” Tahran ile görüştüklerini belirtti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise Cuma günü yaptığı açıklamada, Türkiye’yi savaşa çekmeye yönelik “kumpas, tuzak ve provokasyonlara” karşı büyük bir dikkatle hareket ettiklerini vurgulayarak, “En büyük önceliğimiz ülkemizi bu ateş çukurundan uzak tutmaktır” ifadelerini kullanmıştı. Türkiye’nin savaşa dahil olmama konusundaki net tavrına ve topraklarını İran’a yönelik saldırılar için kullandırmamasına rağmen yaşanan bu ihlaller, NATO’nun hızla harekete geçmesine neden oldu. İttifak, radar üssünü korumak amacıyla Kürecik’e acil olarak bir Patriot hava savunma bataryası sevk etti.
İNCİRLİK VE CEYHAN DA HEDEFTE Mİ?
Analize göre, Kürecik radarı İran’ın radarındaki tek potansiyel hedef değil. Bloomberg, füzelerden birinin de güneydeki ABD ve NATO güçlerine ev sahipliği yapan kritik İncirlik Hava Üssü üzerinde durdurulduğunu aktardı. İncirlik’te de halihazırda ayrı bir Patriot bataryası konuşlu bulunuyor. Öte yandan uzmanlar, İran’ın bölgesel ticareti ve enerji akışını bozma stratejisi doğrultusunda Ceyhan petrol terminalinin de risk altında olduğuna dikkat çekiyor. 4 Mart’ta fırlatılan ilk füzeyi vuran önleyici sistemin enkazı Ceyhan yakınlarına düşmüştü. Washington’daki Orta Doğu Enstitüsü Türkiye Programı Direktörü Gönül Tol, Türkiye’nin kilit enerji rotalarının kesişme noktasında bulunduğunu ve Ceyhan’ın İsrail’in petrol ithalatının yaklaşık üçte birini sağladığını hatırlatıyor.
İRAN’IN STRATEJİK HESABI: “ANKARA’YI ABD’YE BASKIYA ZORLAMAK”
Peki İran, 1639’daki Kasr-ı Şirin Antlaşması’ndan bu yana doğrudan savaşmadığı komşusu Türkiye’yi neden hedef alıyor? Royal United Services Institute (RUSI) Ortadoğu güvenliği kıdemli araştırmacısı Burcu Özçelik’e göre bunun temelinde “diplomatik şantaj” ve “NATO’yu bölme” stratejisi yatıyor. Özçelik, İran’ın bu saldırılarla NATO içinde şüphe tohumları ekmeyi, ittifakın temkinli yapısını ifşa etmeyi ve Türkiye’nin tarafsızlığının siyasi maliyetini artırmayı amaçladığını belirtiyor. Özçelik’in analizine göre Tahran yönetimi, askeri riskler yaratarak Ankara’yı gerilimi düşürmesi (de-eskalasyon) ve savaştan çıkış yolları (off-ramps) araması için Beyaz Saray’a daha fazla diplomatik baskı yapmaya zorluyor.
